Obligacja

Obligacja to dłużny papier wartościowy: pożyczasz pieniądze emitentowi (państwu lub firmie), a on zobowiązuje się zwrócić kapitał z odsetkami w określonym terminie.

Kupując obligację, jesteś wierzycielem, a nie współwłaścicielem. To zasadnicza różnica wobec akcji i decyduje o wszystkim pozostałym. Nie masz udziału w zyskach, gdy emitentowi idzie świetnie, za to Twoje roszczenie jest zapisane w umowie i w razie kłopotów zaspokajane przed akcjonariuszami.

Trzy parametry opisują każdą obligację: wartość nominalna, czyli kwota zwracana na koniec, kupon, czyli wysokość odsetek, oraz termin wykupu. Kupon bywa stały przez cały okres, zmienny (powiązany ze wskaźnikiem rynkowym) albo indeksowany inflacją, co przy obligacjach skarbowych jest najpopularniejszym wariantem długoterminowym.

Podział według emitenta wyznacza poziom ryzyka. Obligacje skarbowe emituje państwo i są uznawane za najbezpieczniejsze dostępne instrumenty w danej walucie. Obligacje korporacyjne emitują firmy, płacą więcej, ale niosą ryzyko niewypłacalności emitenta. Istnieją też obligacje komunalne emitowane przez samorządy.

Najmniej intuicyjny jest związek ceny ze stopami procentowymi. Cena obligacji na rynku porusza się odwrotnie do stóp: gdy stopy rosną, nowe emisje płacą więcej, więc starsze obligacje ze stałym niższym kuponem tanieją, żeby dorównać im opłacalnością. Gdy stopy spadają, dzieje się odwrotnie. Ta zależność dotyczy tylko obligacji sprzedawanych przed terminem wykupu. Trzymając papier do końca, otrzymasz wartość nominalną niezależnie od tego, co po drodze działo się z ceną.

Im dłuższy termin do wykupu i im niższy kupon, tym mocniej cena reaguje na zmiany stóp. Dlatego długoterminowe obligacje o stałym oprocentowaniu, uważane potocznie za bezpieczne, potrafią w okresie gwałtownych podwyżek stóp przynieść straty porównywalne z rynkiem akcji, jeśli trzeba je sprzedać przed terminem.