Co roku instytuty badawcze pytają Polaków o plany finansowe. Odpowiedzi, choć przewidywalne w ogólnym zarysie, kryją w szczegółach kilka nieoczywistych wniosków, które mówią wiele o tym, jak myślimy o pieniądzach i co tak naprawdę cenimy.
Urlop przed emeryturą
Według badania Związku Przedsiębiorstw Finansowych i Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH z czwartego kwartału 2025 roku, wypoczynek jest najczęściej deklarowanym celem oszczędzania polskich gospodarstw domowych. To wynik, który za każdym razem zaskakuje komentatorów finansowych. Jesteśmy krajem, który przez dekady uczył się oszczędzać z musu, a teraz, gdy zaczyna nam się lepiej powodzić, pierwszą rzeczą, o której myślimy, jest wakacyjny wyjazd, a nie emerytura.
Na kolejnych miejscach znalazły się remont domu lub mieszkania, na który wskazało 25,2 procent respondentów, oraz zakup sprzętu RTV i AGD z wynikiem 23,2 procent.
Gdzie jest emerytura?
Świadome oszczędzanie na emeryturę pojawia się w zestawieniach, ale nie jest priorytetem. Badania CBOS z marca 2026 roku wskazują, że pełen spokój o finansową przyszłość deklaruje 34 procent Polaków, czyli więcej niż rok wcześniej. To dobra informacja, ale warto ją zestawić z innym faktem: polska stopa zastąpienia, czyli relacja emerytury do ostatniej pensji, należy do najniższych w Europie i systematycznie się obniża wraz z reformami systemu emerytalnego. Spokój o przyszłość finansową i realne przygotowanie na emeryturę to dwie różne rzeczy.
Pragmatyzm kontra strategia
Niemal połowa ankietowanych w badaniu CBOS, 49 procent, oceniła, że żyje na średnim poziomie: starcza im na bieżące potrzeby, ale muszą oszczędzać na większe zakupy. To portret Polski środka: nie biedy, ale też nie finansowej swobody. Taka sytuacja sprawia, że oszczędzanie ma z reguły charakter reaktywny, a nie strategiczny. Odkłada się „na wszelki wypadek" lub „na coś konkretnego", nie budując systematycznie majątku.
Ekonomiści z IRG SGH zauważają, że oszczędzanie w Polsce staje się coraz bardziej celowe. Odkładane środki są coraz częściej przypisywane do konkretnych planów, a nie lądują na koncie bez określonego przeznaczenia. To zmiana na lepsze, ale wciąż odległa od tego, co finansiści nazywają planowaniem finansowym.
Co to oznacza dla ciebie
Badania populacyjne są cennym lustrem: pokazują, jak myśli przeciętny Polak. Ale finanse osobiste są, jak sama nazwa wskazuje, osobiste. Wiedząc, że większość rodaków oszczędza na urlop, możesz zadać sobie pytanie, czy twoje priorytety są świadomie zaplanowane, czy po prostu skopiowane z otoczenia.
Psycholodzy finansowi wskazują, że zbiorowe wzorce zachowań mają ogromny wpływ na indywidualne decyzje. Jeśli wszyscy wokół ciebie oszczędzają na wakacje, a nie na inwestycje, prawdopodobieństwo, że i ty tak robisz, jest bardzo wysokie - nawet jeśli twoja sytuacja życiowa wskazywałaby na zupełnie inne priorytety.
Warto raz w roku usiąść z kartką i odpowiedzieć sobie szczerze: na co odkładam pieniądze i dlaczego właśnie na to?
Źródła
CBOS, „Aktualne problemy i wydarzenia", opublikowano 27 kwietnia 2026 r. - cbos.pl
